Maar voordat ik mijn vingers over het toetsenbord laat razen, wil ik eerst begrijpen.
Begrijpen wat u wilt vertellen
Waarom u het wilt vertellen.
En hoe.
Het daadwerkelijke schrijven, da’s maar een deel van mijn werk
Hetzelfde geldt voor een architect. Die tekent ook niet de hele dag door. Voordat de eerste lijn op papier komt, praat hij met zijn opdrachtgever, onderzoekt hij de mogelijkheden en maakt hij keuzes. Niet geheel toevallig komt me dat allemaal verdacht bekend voor.
Kort samengevat (TL;DR)
Ik ben tekstschrijver Johan Koning. Mijn werk begint ruim vóór de eerste hoofdletter. Ik lees me in, interview, luister, vraag door en analyseer om het juiste verhaal boven tafel te krijgen. Daarbij geeft mijn journalistieke oorsprong me nog altijd een voorsprong. Sinds 2002 werk ik als zelfstandig tekstschrijver, een vak waarin ik me blijf ontwikkelen. Journalist, redacteur, eindredacteur en tekstschrijver: het past allemaal bij mijn verhaal. Tegenwoordig vat ik al mijn verschillende rollen bovenal samen in één ander woord: verhaalophaler.
Ik lees me in. Lees briefings. Ga online op onderzoek uit. Bereid gesprekken voor.
Alles om het juiste verhaal op te kunnen halen.
Ik interview, luister en vraag door. En na zo’n gesprek zoek ik naar verbanden, maak keuzes en bepaal wat het verhaal relevant maakt voor de lezer.
Soms betekent dat ook dat ik vraagtekens zet bij de invalshoek waarmee u bij mij aanklopt. Het hoort bij mijn vak om te helpen bepalen welk verhaal we op welke manier het best vertellen, om zo de kwaliteit van de tekst op te halen. Want een tekstschrijver inhuren om alleen op te schrijven wat u al weet? Dat vind ik eerlijk gezegd zonde van uw geld.
Kort samengevat (TL;DR)
Ik ben tekstschrijver Johan Koning. Mijn werk begint ruim vóór de eerste hoofdletter. Ik lees me in, interview, luister, vraag door en analyseer om het juiste verhaal boven tafel te krijgen. Daarbij geeft mijn journalistieke oorsprong me nog altijd een voorsprong. Sinds 2002 werk ik als zelfstandig tekstschrijver, een vak waarin ik me blijf ontwikkelen. Journalist, redacteur, eindredacteur en tekstschrijver: het past allemaal bij mijn verhaal. Tegenwoordig vat ik al mijn verschillende rollen bovenal samen in één ander woord: verhaalophaler.
Ruim twintig jaar ervaring zegt op zich niet zoveel…
Op 1 januari 2002 begon ik voor mezelf. Sindsdien schreef ik voor honderden opdrachtgevers en over onderwerpen die ik bij mijn start niet eens had kunnen verzinnen. Toch zegt het aantal jaren dat ik dit werk doe me op zichzelf niet zoveel. Twintig jaar lang hetzelfde kunstje herhalen levert tenslotte ook twintig jaar ervaring op.
Mijn vak veranderde. Mijn klanten veranderden. En dus veranderde mijn werk mee. Ik begon als sportjournalist, verbreedde mijn werk naar de algemene journalistiek en ging later steeds meer voor vakbladen en bedrijven schrijven.
Gaandeweg verschoof mijn werk steeds meer naar opdrachten als tekstschrijver voor bouw, infra, zorg en logistiek
Werelden waar ik me thuis leerde voelen, omdat de mensen die er werkten me steeds weer mooie verhalen vertelden.
En ik mag die nog steeds graag ophalen.
Mijn journalistieke oorsprong geeft me nog altijd een voorsprong als tekstschrijver.
Ik leerde bij de krant observeren, interviewen, doorvragen en hoofd- van bijzaken scheiden. Maar vooral leerde ik om niet klakkeloos op te schrijven wat iemand vertelt. Wat wíl iemand vertellen, wat zit daarachter en waarom is dat relevant voor de lezer? Die vragen stel ik nog iedere dag.
…het gaat erom hóe je die ervaring gebruikt
Ervaring krijgt pas waarde als je erop voortbouwt. Door te gebruiken wat je onderweg leerde en nieuwe kennis toe te voegen wanneer het vak daarom vraagt.
Ik verdiepte me bijvoorbeeld gaandeweg steeds meer in SEO en leerde op afstand interviewen toen corona daarom vroeg.
De afgelopen jaren maakte ik me met veel plezier en een flinke dosis nieuwsgierigheid het werken met AI eigen. Ik onderzocht en leerde hoe kunstmatige intelligentie mijn dagelijkse praktijk kan versterken, terwijl mijn eigen vakmanschap het verschil blijft maken.
Over hoe ik samenwerk met AI-tool Al schreef ik het blog ‘Als de tekst klopt, maar nog niet werkt’
Sommige onderdelen van mijn vak gaan juist veel verder terug. Het schrijven zelf, natuurlijk. Net als eindredactie.
Al vóór mijn start als zelfstandige verzorgde ik bij De Gelderlander deels de eindredactie van de zondagse sportpagina’s. Werken op de vierkante centimeter, onder flinke tijdsdruk. Iedere kop, zin en alinea moest passen, want de krant moest op tijd naar de drukpers.
Omdat we ook werkten met goed ingevoerde correspondenten die niet professioneel schreven, vroeg dat soms flink wat redactiewerk. Hun ooggetuigenverslagen bevatten het verhaal van de wedstrijd, maar dat verhaal stond nog lang niet altijd goed op papier. Daar leerde ik al vroeg hoeveel een tekst wint door te kiezen, te schrappen en te schaven.
Over hoe ik samenwerk met AI-tool Al schreef ik het blog ‘Als de tekst klopt, maar nog niet werkt’
Als freelancer krijg je de volgende opdracht niet cadeau
Een vaste aanstelling heb ik niet. Als freelancer moet ik voor iedere nieuwe opdracht opnieuw mijn waarde bewijzen. Een tevreden opdrachtgever kan na oplevering tenslotte ook gewoon een andere tekstschrijver bellen.
Juist daarom zegt het me veel dat klanten terugkomen. Soms voor een tweede artikel, soms jarenlang voor steeds nieuwe opdrachten. Ze kennen mijn werk, kennen mijn tarieven en zouden ook bij andere tekstschrijvers aan kunnen kloppen. Toch mailen of bellen ze mij opnieuw.
Van 2006 tot 2022 werkte ik bijvoorbeeld als een van de vaste redacteuren voor Kijk op Oost-Nederland, destijds een prominent blad voor ondernemers in Gelderland en Overijssel.
In die zestien jaar zag ik verschillende redactiechefs komen en gaan. Wie er ook aan het roer stond, de opdrachten bleven binnenkomen.
Geregeld groeit één opdracht uit tot iets veel groters
Robert Heino van Ingenieursbureau Heino interviewde ik oorspronkelijk voor Kijk op Oost-Nederland. Dat gesprek leidde tot de vraag of ik wilde meedenken over zijn website.
Daarna volgden onder meer vacatureteksten. Inmiddels werken we samen aan een compleet nieuwe website, inclusief een Werken bij-gedeelte.
En binnen ING weten na een eerste proefopdracht jaren geleden steeds meer afdelingen me te vinden voor nieuwe artikelen. Terwijl ik bij Veluwezoom Verkerk Bouw steeds opnieuw aanschuif als eindredacteur bij aanbestedingen. Voor dit onderdeel van de VolkerWessels-organisatie telt niet alleen dat een tekst prettig leest: de kwaliteit van het plan helpt uiteindelijk mee om opdrachten binnen te halen.
Tekstprofessionals zijn misschien wel mijn lastigste klanten
Schrijven voor mensen die zelf professioneel met taal en tekst bezig zijn? Dat houdt me scherp. Voor onze beroepsvereniging Tekstnet schrijf ik blogs over ons vak.
Daarin onderzoek ik wat ons werk goed maakt, hoe het verandert en welke rol nieuwe ontwikkelingen daarin spelen In mijn meest recente blog, ‘Hoe beter de tekst, hoe minder zichtbaar het vakmanschap’, schrijf ik over al het werk van een tekstschrijver dat voor de uiteindelijke lezer onzichtbaar blijft.
Bij Tekstblad gaat mijn rol nog een stap verder. Voor dit vakblad voor tekstprofessionals verzorg ik al jaren de eindredactie. De teksten die ik behandel, verschijnen in een blad voor mensen die zelf professioneel schrijven, redigeren of adviseren over taal. Aan mij de taak om ook hún artikelen waar nodig op te halen.
Niet iedere tekst haalt de eindstreep…
Als eindredacteur keur ik ingeleverde artikelen, of delen daarvan, soms af. Dan voldoet een tekst nog niet aan de eisen van het blad en moet de schrijver opnieuw aan het werk. Niet leuk, wel onderdeel van mijn vak. Daar leg ik bij uit waarom, met concrete voorbeelden en suggesties voor verbetering.
Dat kritisch beoordelen leerde ik ook al op de krantenredactie. Niet ieder persbericht dat in de mailbox, via de fax of op de telex binnenkwam, bracht nieuws.
Ook niet als er met grote letters ‘PERSBERICHT’ boven stond.
Organisaties vonden hun boodschap vanzelfsprekend belangrijk, maar voor ons telde uiteindelijk een andere vraag: waarom moet onze lezer dit weten? Kwam daar geen overtuigend antwoord op, dan verdween het bericht in de digitale prullenbak of de oudpapierbak.
…niet ieder idee leidt tot een verhaal
Diezelfde afweging maak ik als tekstschrijver. Niet alles wat een opdrachtgever vertelt, verdient zonder meer een plek in de tekst. Soms schrap ik iets. Soms stel ik extra vragen. Maar soms blijkt juist een terloops genoemd detail de sleutel tot het hele verhaal.
Mijn werk als tekstschrijver in de praktijk
Een paar voorbeelden van opdrachten waarin interviewen, analyseren en schrijven samenkomen.
Mijn werk begint vóór de eerste hoofdletter
Toen ik in 2002 met mijn tekstpraktijk begon, gebruikte ik de slogan ‘van letters naar woorden, van woorden naar zinnen en van zinnen naar complete teksten’. Ik vond dat destijds een mooie samenvatting van mijn werk. Het hele verhaal zat er in mijn ogen in: de opdrachtgever leverde de inhoud, ik zorgde voor de woorden, zinnen en uiteindelijk de complete tekst.
Nu, bijna 25 jaar later, kijk ik daar toch anders naar. Natuurlijk schrijf ik nog steeds teksten. Graag zelfs.
Maar een steeds belangrijker deel van mijn werk speelt zich af voor er maar een letter op papier of scherm staat. Vóór die eerste hoofdletter dus. Denk aan gesprekken waarin ik luister en doorvraag. Aan de analyse daarna. Aan het herkennen van verbanden en het vinden van dat ene detail dat een heel ander licht op het verhaal werpt.
Daarom gebruik ik tegenwoordig naast tekstschrijver nog een ander woord voor mijn vak: verhaalophaler
Die term past bij wat ik in de praktijk al jaren doe.
Ik haal verhalen op bij ondernemers, medewerkers, klanten, cliënten en ‘gewone mensen’. Ik haal uit die gesprekken wat ertoe doet. En samen met mijn opdrachtgever zorg ik ervoor dat alles van eerste hoofdletter tot laatste punt goed staat opgeschreven. Verhalen ophalen dus. Op verschillende manieren en op verschillende momenten.
En na bijna 25 jaar doe ik dit werk nog altijd met plezier. Júist dankzij alle veranderingen. Die maken mijn vak dynamisch. Elke dag liggen nieuwe verhalen klaar om op te halen.
Niet voor niets gebruik ik al jaren de kreet: #tekstschrijverzijnisfijn